pijl

Studeer geen software, het is over tien jaar toch overbodig

Waarom is de maatschappij van vandaag zo onzeker? Onzeker over werk, over onderwijs, over wie de werkelijke leiders zijn (Apple of Trump?), over goedkope energie en het veranderende klimaat, over democratie, over gezondheid?

Is het omdat globalisering en digitalisering iedere sector, ieder mens en elke baan beïnvloeden? Nee. Dat doen ze wel, maar met dat idee zijn we in de westerse wereld al enigszins verzoend. Het is vooral de snelheid waarmee globalisering en digitalisering gaan die de mens onzeker maken. Ze gaan sneller dan ooit een ontwikkeling in de geschiedenis ging.

Deze observatie was de rode draad op de jaarlijkse wereldconferentie van denktank Singularity University de afgelopen dagen in San Francisco. Ruim 1600 ondernemers, bestuurders en managers van overwegend grote bedrijven kwamen naar deze Global Summit, om geïnspireerd en geprikkeld te worden door 110 sprekers die de denktank had verzameld. Singularity University gaat uit van exponentiële groei in een aantal sectoren, waaronder biotech, kunstmatige intelligentie, nanotech en neurowetenschappen. Die visie moet mensen prikkelen en uitdagen om over de gevolgen van die veel snellere groei na te denken.

Exponentiële groei, voornamelijk te danken aan de tweejaarlijkse verdubbeling van rekenkracht van computers door betere chips, levert zoveel meer data en inzichten op dat op al de genoemde gebieden enorme stappen voorwaarts worden gezet. Hierdoor worden geheel nieuwe businessmodellen mogelijk, die grote maatschappelijke gevolgen kunnen hebben, zoals minder privacy en toenemende werkloosheid.

Aard van het werk verandert volledig

Over één ding waren de conferentiegangers het eens: de grootste maatschappelijke verschuiving zit in de aard van het werk en in de totale werkgelegenheid. Tientallen miljoenen westerse banen verdwijnen in een tijdsbestek van vijf tot tien jaar. In de VS is bijvoorbeeld nog geen bankkantoor gesloten omdat de financiële technologie hier nog ver achterloopt bij Nederland. Die ontslagrondes gaan dus nog komen.

Door nieuwe technologieën verdwijnen nog veel meer banen, en ook nieuwe banen zullen weer snel eindig blijken. ‘We kunnen nu iedereen leren software te schrijven, maar over tien jaar heb je daar geen mensen meer voor nodig, dan doen machines dat’, zegt Gary Bolles, partner bij adviesbureau Charette en spreker op de conferentie. Bolles heeft zich gespecialiseerd in de toekomst van onderwijs en werkgelegenheid.

Maatschappelijke ellende

Hoge werkloosheid heeft in het verleden tot grote maatschappelijke ellende en (mede) tot oorlogen geleid. Er is dus alles aan gelegen om juist deze aanstaande werkrevolutie in goede banen te leiden. Dat begint volgens veel Singularity-sprekers op het congres met gepersonaliseerd onderwijs, krijgt een vervolg met levenslang leren, en zal voor veel mensen betekenen dat ze in de dienstverlening hun geld gaan verdienen. De zorg, in brede zin, is nu al de grootste werkgever in de VS.

Dat doen werknemers als zzp’er, freelancer of ‘aannemer’, wat in de VS al net zo ingeburgerd is als in Nederland. In 2020 noemt veertig procent van de Amerikaanse werknemers zich al onafhankelijk, en werkt met een portfolio aan opdrachtgevers.

Werknemers gaan ‘off balance’

Consultant Bolles: ‘De toekomst zal zijn dat nog veel meer werknemers bij bedrijven van de balans gaan. Je werkt straks soms alleen en soms in teams; je werkt soms thuis, en je werkt tijdelijk voor een bedrijf. Werken op afstand wordt normaal, omdat het te veel geld kost om talenten naar één locatie te halen. Dankzij de huidige mogelijkheden om te communiceren kan dat prima. Ook met een tijdsverschil; dan kijkt iemand gewoon een paar uur later naar je skype-bericht.’

Voor veel managers is er geen plaats meer na de ‘revolutie’, stelt Bolles: ‘Een bedrijf heeft een probleem en zet daar een team experts op. Die dragen veel verantwoordelijkheid, en hebben geen manager nodig. Ze ronden een klus af, daarna wordt het team ontbonden en een week later keer je terug voor een ander project. Dat is de toekomst.’

Deze ontwikkeling raakt wel de huidige lijn van een carrière: expertise groeit met de jaren en levert daardoor een hogere beloning op. In de VS volgt overigens nog maar een vijfde van alle bedrijven dit model voor zijn personeel. Het denken in projecten raakt de bedrijven evenzeer. Ze moeten voortdurend op zoek naar nieuwe talenten, soms voor een project, soms voor een paar jaar. Als er dus ergens nieuwe banen zullen komen, dan is het bij training en personeelszaken.

Tijdperk van lopende band is voorbij

Bolles, en ook sprekers van Deloitte bijvoorbeeld, verklaren met deze ontwikkelingen het industriële tijdperk in den brede ten einde. Vooral het lager en middelbaar onderwijs werkt nu nog net als een fabriek: kinderen gaan op de lopende band en leren twaalf jaar lang op hoofdlijnen allemaal hetzelfde. Aan het eind richten ze zich op een vak, dat ze vervolgens vijftig jaar uitoefenen en dan gaan ze met pensioen.

‘Dat werkte tussen 1950 en 1990 voor heel veel mensen’, zegt Bolles, ‘maar dat heeft nu geen zin meer. Er moet gekeken worden naar de passie van een kind en naar de talenten. Dat geeft het kind later de beste kansen.’

Bolles zelf is opgegroeid in een huis waar zoeken naar werk de bron van inkomsten was. Zijn vader werd als dominee ontslagen en schreef een boek voor dominees die hetzelfde lot ondergingen. Dat veranderde al snel in een adviesraad voor bedrijven en de overheid en een boek voor iedereen: ‘Mijn vader had het in 1976 al over levenslang leren, en dat is nu belangrijker dan ooit.’

Bron: fd.nl

Op donderdag 12 oktober organiseert PLUC! in samenwerking met Stephan van den Broek de workshop ‘Singularity en de finance professional‘. Deze workshop is ontwikkeld om je als finance professional bewust te maken van de impact die singularity heeft op de manier waarop we organisaties aansturen. De workshop levert in totaal 08 PE uren op.